Campings aan de Vlaamse kust blijken niet alleen verzamelplaatsen voor exotische planten, maar ook voor verrassende mossen. Dat werd deze winter opnieuw duidelijk met de ontdekking van het wintersponsvorkje (Riccia crystallina), een levermos dat nog niet eerder in België werd vastgesteld. De eerste vondst werd gedaan door Paul Van Sanden en Koen Verhoeyen in Blankenberge, waar kleine rozetjes werden aangetroffen op open, verstoorde plekken op een camping.
Slechts enkele dagen later, op 17 februari, volgde een bijkomende vondst door Johan Boonefaes in Koksijde, wat de aanwezigheid van de soort aan de kust meteen extra kracht bijzette. Het gaat telkens om kale, tijdelijk verstoorde bodems waar recent tenten of caravans hebben gestaan. Dergelijke microhabitats blijken ideale kiemplekken voor deze kleine, maar bijzondere levermossoort.
Campings als toegangspoort voor nieuwe soorten
Het wintersponsvorkje is een pioniersoort met een eerder zuidelijke verspreiding. Vermoed wordt dat het via kampeermateriaal – zoals tenten of grondzeilen – wordt aangevoerd vanuit warmere streken. In combinatie met een veranderend klimaat kan de soort zich zo geleidelijk noordwaarts uitbreiden. Hoewel campings al langer onderzocht worden op adventieve vaatplanten, bleef de mossenflora er tot voor kort onderbelicht. Deze recente vondsten tonen aan dat ook hier nog heel wat te ontdekken valt.
Actieve inventarisatie aan de Westkust
De recente ontdekkingen staan niet op zichzelf. Ze passen binnen een bredere dynamiek van intensieve inventarisatie aan de Vlaamse Westkust. In het bijzonder is de mossenwerkgroep van Plantenwerkgroep Duinviooltje de laatste jaren zeer actief in deze regio. Door systematisch veldwerk en gerichte zoekacties hebben zij al verschillende soorten op de kaart gezet die nieuw zijn voor de kuststreek. De vondst van het wintersponsvorkje sluit naadloos aan bij deze inspanningen en benadrukt het belang van lokale expertise en volgehouden terreinwerk.
Vooruitblik
De kans is groot dat het wintersponsvorkje op meer campings en gelijkaardige standplaatsen voorkomt. Gerichte zoekacties, zoals die van de voorbije maanden, zullen ongetwijfeld nog bijkomende vondsten opleveren. De combinatie van oplettende waarnemers, actieve werkgroepen en nieuwe zoekstrategieën maakt duidelijk dat zelfs in een goed bestudeerde regio als de Vlaamse kust nog verrassingen mogelijk zijn.
Tekst: Carl Van Den Broeck op basis van
Foto: Johan Boonefaees
Vanwege de geplande verbouwing van het herbarium- en bibliotheekgebouw, neemt Plantentuin Meise afscheid van een aantal dubbele exemplaren uit de collectie. Omdat deze werken waardevol kunnen zijn voor (amateur)plantkundigen, organiseert men een bezoekmoment in juni of september. Tijdens dit moment kun je de werken inkijken en gratis meenemen.
Interesse? Wil je op de hoogte blijven van de exacte datum en locatie? Stuur dan vóór eind mei een e-mail naar nicole.hanquart@botanicgardenmeise.be met het onderwerp “dozen WBL”. Je ontvangt dan tijdig een uitnodiging.
Japanse wetenschappers toonden aan de sporen van slibmos (Physcomitrella patens), zelfs na maandenlange blootstelling aan de zeer extreme omstandigheden buiten het ISS ruimtestation, hun kiemkracht niet verliezen. Ze publiceerden hun onderzoek in het vakblad IScience.
Lennert Fernandes, wetenschapsjournalist van De Standaard pikte dit nieuws op en vroeg Geert Raeymaekers hoe het komt dat mossen aan dergelijke extreme omstandigheden kunnen weerstaan en wat hun rol is in terrestrische ecosystemen. (De Standaard van 21 november 2025).
